Konsekwecje zamiast kar

    Zgodnie z obietnicą - część druga smoczego wykładu o tematyce wychowawczej. Nim jednak do niego przejdę, chciałam podkreślić z całą mocą jedną kwestię. Otóż zarówno w poprzednim poście, jak w obecnym, jak i również w kolejnych z tej serii,  przedstawiam swoje poglądy na temat wychowywania dzieci i młodzieży. Tylko tyle, lub aż tyle, jak kto woli. Prezentuję Wam mój punkt widzenia, podaję argumenty i zapraszam do wymiany poglądów w komentarzach. Nie mam ambicji nawracania nikogo siłą na moją modłę, bo każdy ma swój rozum, jest odpowiedzialny za siebie i za swoje dzieci, więc niech robi co chce, dopóki nie przekracza granic prawa. Bardzo chętnie podyskutuję z osobami, które mają odmienne poglądy od moich - ale na gruncie merytorycznym, przy zachowaniu szacunku dla drugiej strony. Jeśli rozmówca a priori przyjmuje wobec mnie postawę "rodzica" - nie zna się gówniara, co ona tam może wiedzieć, wariatka jakaś - i w związku z tym traktuje mnie protekcjonalnie, ironizuje, a na końcu obraża, to niech się nie spodziewa, że spuszczę uszy po sobie, bo to nie leży w smoczej naturze :)
    W skrócie mogę to ująć tak:
1. Dragonka prezentuje na SWOIM blogu SWÓJ punkt widzenia poparty argumentami.
2. Dragonka chętnie podyskutuje, natomiast nie jest zainteresowana kłótnią, wbijaniem szpil i wymianą uszczypliwości.
    Tyle w ramach dygresji.

    Temat, który dziś poruszę, w zasadzie miał się pojawić nieco później, ale został wywołany przez komentarz Andrzeja pod poprzednim wpisem. Chodzi mianowicie o kwestię karania. Będzie to poniekąd dotyczyło również kwestii bicia, ale nie wyłącznie.
    Życie w społeczeństwie opiera się na rozmaitych zasadach - zauważcie, że także jako osoby dorosłe musimy robić pewne rzeczy [lub nie robić] pod groźbą określonych kar. Jestem więc przekonana, że człowieka nie da się wychować bez "negatywnych bodźców", czyli kar właśnie. Ten pogląd podzielają także i zwolennicy bicia dzieci, jednak w tym momencie moje drogi z nimi się rozchodzą. Uważam bowiem, że zastosowanie kary cielesnej jest drogą na skróty i służy tylko osiągnięciu szybkiego rezultatu, natomiast perspektywicznie nie przynosi zbyt wiele dobrego, nie mówiąc o tym, że jest mało skuteczne. Bicie bowiem owszem, pokazuje, że danej rzeczy nie wolno robić, ale nie pokazuje w żaden sposób, DLACZEGO nie wolno. A już najgorzej, jeśli karze cielesnej nie towarzyszy potem żadna rozmowa czy pokazanie pozytywnego przykładu postępowania. Wtedy przekaz dla dziecka jest prosty: przemoc jest ostatecznym argumentem, kiedy nie mamy żadnego innego. Nie słucham mamy dlatego, że jest mądra, tylko dlatego, że jest SILNIEJSZA. A czy o to rodzicowi tak naprawdę chodzi?
   
    Kara, aby była skuteczna, powinna powinna spełniać dwa założenia:

1) Musi być adekwatna do popełnionego czynu. Nie może być zatem ani zbyt surowa, ani zbyt łagodna.     Jeśli jest zbyt surowa, to staje się zemstą i wywołuje poczucie buntu. Dziecko po takiej karze nie przemyśli swojego postępowania, tylko utwierdzi się w przekonaniu, że zostało niezrozumiane i niesprawiedliwie potraktowane. Następnym razem więc co najwyżej włoży więcej energii i pomysłowości w to, by nie dać się przyłapać.
    Jeśli natomiast kara jest zbyt łagodna, to rzecz jasna dziecko nie potraktuje jej poważnie. Kiedy więc przyjdzie mu ochota znów zrobić "to coś zakazanego", to po prostu to zrobi i wliczy ewentualną karę w koszty.

2) Musi być związana z tym, czego dotyczy. Nie zawsze jest to pewnie możliwe, ale jeśli sytuacja na to pozwala, to taka kara uczy najwięcej. Jest bowiem konsekwencją, a nie od dziś wiadomo, że człowiek najlepiej uczy się na błędach. Tutaj chyba najlepiej będzie, jeśli wyjaśnię o co mi chodzi na konkretnych przykładach.

- Rodzic na wywiadówce dowiaduje się, że dziecko chodziło na wagary. Najlepszą karą w tej sytuacji będzie pozwolenie, by poniosło konsekwencje, czyli nie usprawiedliwianie mu tych nieobecności. Niech ma przerąbane u wychowawcy, niech ma obniżone zachowanie, odebrane przywileje czy co tam jeszcze regulamin szkoły przewiduje. Trudno. Tak zadecydowało, to tak ma.
Tymczasem ja - jako wychowawca - bardzo często obserwuję reakcje rodziców, po których skrzydła mi opadają. Mamusia w domu owszem, dostaje szału, spierze delikwenta, zrobi mu szlaban na komputer... a potem grzecznie pisze usprawiedliwienie! I gdzie tu sens?

- Przychodzi sąsiad na skargę, że dziecko podczas zabawy wybiło mu piłką szybę. Jaki sens ma w tym momencie spuszczenie smarkaczowi lania? Niech poniesie konsekwencje i tę szybę odkupi. Jeśli nie ma własnych pieniędzy, to są inne sposoby. Miało dostać w prezencie super adidasy albo nową grę komputerową? No to będzie biegać w starych a z gry nici, bo pieniądze zostaną wydane na pokrycie kosztów szyby.

- Przykład z mojego własnego dzieciństwa: jako kilkuletnie smoczątko dorwałam się do flamastrów i wysmarowałam nimi drzwi do łazienki, w dodatku potem chciałam zwalić winę na starszego brata. Nie było bicia, nie było krzyków. Było wiadro z wodą, płyn do czyszczenia i szorstka gąbka. Pomazałaś, to szoruj, aż będą czyste... Zapewniam Was, wymycie uwalanych flamastrem drzwi do łazienki przez dziewczynkę w wieku przedszkolnym zajęło sporo czasu, kosztowało dużo wysiłku i nauczyło ją, że od rysowania są kartki w zeszycie.

 
    Na zakończenie niniejszych dywagacji mam malutki bonus, który pewnie rozbawi tych z Was, którzy mimo wszystko popierają stosowanie kar cielesnych. Do takich osób należy również i Hipopotam, więc czasem sobie na ten temat dyskutujemy, a ostatnio rzecz jasna częściej, skoro produkuję się w tej kwestii na blogu. Przedstawiłam mu ostatnio mój wywód dotyczący tego, że idealna kara powinna wiązać się z czynem, za który jest przewidziana - a Błotny Ssak wymyślił mi przykład przewinienia, za które zgodnie z moim założeniem należałoby ukarać właśnie laniem. Wyobraźcie sobie sytuację, w której na podwórku wasze dziecko sprałoby kogoś słabszego od siebie. W takim wypadku rodzic, jako silniejszy, też mógłby je zbić, żeby mu pokazać, co to znaczyło dla tamtego pokrzywdzonego.
    Muszę przyznać, że tu niechętnie przyznałam mu rację - aczkolwiek z pewnymi wątpliwościami. Dalej bowiem nie wyobrażam sobie SIEBIE SAMEJ w roli rodzica, który na spokojnie przekłada dziecko przez kolano i spuszcza mu manto. A poza tym tu nie Babilon, a rodzic to nie Hammurabi. Co, jeśli smarkacz złamał mu rękę...?