Aż chce się bić

    W najnowszym numerze "Newsweeka" jest artykuł o przemocy [bo już nawet nie agresji...] uczniów względem nauczycieli. Tekst zatytułowano wymownie "Aż chce się bić". Poniżej zamieszczam link do wydania internetowego, w skrócie jednak artykuł traktuje o bezradności szkoły wobec chuligańskich - a wręcz często niebezpiecznych - zachowań młodzieży. Wymowa tekstu jest delikatnie mówiąc niewesoła: że jest coraz gorzej, że dzieciaki pozwalają sobie na co chcą i nie ma na nie mocnych, a jeśli sprowokowanemu belfrowi puszczą nerwy, to on ma przerąbane, a nie nastoletni prowokator. Żeby było jasne - mowa tu o NORMALNYCH szkołach, a nie takich, jak nie przymierzając Zoo, czyli placówkach dla "trudnej młodzieży". Odmalowano codzienność zwyczajnych, rejonowych podstawówek i gimnazjów, do jakich, Drogi Czytelniku, sam posyłasz swoje dziecko [o ile je masz]:

Newsweek 14.01 "Aż chce się bić"

    Może się to wydawać dziwne, ale po przeczytaniu powyższego artykułu dotarło do mnie bez wątpienia jedno. Mianowicie: ucząc w Zoo w razie spotkania się z chamskim czy nawet zagrażającym mi zachowaniem nastolatka, jestem w o wiele lepszej sytuacji, niż nauczyciele ze zwykłych szkół. Niezły paradoks, prawda? Twierdzę, że wchodząc do klasy, w której na palcach jednej ręki można policzyć dzieciaki nie będące pod nadzorem kuratorskim, w której przynajmniej kilkoro uczniów ma bogatą policyjną kartotekę [lub nawet wyroki w zawieszeniu], a wszyscy są mniej lub bardziej potrzaskani emocjonalnie - jestem bezpieczniejsza, niż moi koledzy i koleżanki po fachu ze zwykłych placówek edukacyjnych. Zwariowałam? Zapewniam, że nie. I na dowód tego podam Wam kilka argumentów.

   Po pierwsze [primo :)] - przez samą świadomość, z jaką młodzieżą mam do czynienia, jestem w jakiś sposób przygotowana na to, że mogę być przedmiotem ataku. Mam to niejako wkalkulowane w prowadzenie lekcji i w związku z tym odruchowo zwracam uwagę na rzeczy, których zwykły belfer pewnie by nawet nie zauważył. Moje zmysły są wyostrzone, by wyłapać potencjalne zagrożenie i zareagować na nie odpowiednio wcześnie. Przykłady? Wzmożona czujność, kiedy w klasie robi się podejrzanie za cicho. Obserwowanie, co uczniowie robią z rękami. Nasłuchiwanie, co się dzieje za ścianą [bo może nauczyciel prowadzący lekcję obok potrzebuje interwencji?]. Automatyczne chowanie klucza od sali do kieszeni spodni, by nawet na sekundę nie zostawić go bez nadzoru. I tak dalej, i tak dalej - pewnie nawet nie jestem w stanie wymienić Wam wszystkiego, bo po prawie 3 latach pracy pewne rzeczy robię automatycznie, nawet się nad nimi nie zastanawiając.

    Tymczasem nauczyciel w zwyczajnej szkole nie jest psychicznie przygotowany na to, że może mu się coś stać. Owszem, zapewne nie spotyka się z atakami na siebie tak często, jak ja - ale właśnie z tego powodu, jeśli już coś takiego się wydarzy, to jest bezradny i zaskoczony. Czuje się wtedy tak, jak ja w pierwszym miesiącu pracy w Zoo. Mówiąc zatem wprost: ja z agresywnymi zachowaniami mam do czynienia o wiele częściej, niż typowy belfer - ale jeśli on się z czymś takim spotka, to "walnie" go to 100% mocniej, niż mnie.

    Po drugie [primo :)] - w mojej szkole nikt nie ma złudzeń, z jaką młodzieżą pracujemy i w związku z tym przez lata wypracowano pewne procedury reagowania na niebezpieczne sytuacje. Jasne, że nie wszystko da się z góry przewidzieć, ale jednak wiem mniej więcej, jak mam zareagować, kiedy małpce odbije na lekcji. Oczywiście to do mnie należy ocena, czy sprawa może poczekać do przerwy, czy mam "wzywać posiłki" już-teraz-zaraz, tym niemniej wiem, czym dysponuję. 

    W zwyczajnych szkołach niestety najczęściej procedur reagowania na zachowania agresywne brakuje - bo to byłoby równoznaczne z przyznaniem, że do "naszej kochanej, bezpiecznej szkoły" uczęszczają bandyci. No wstyd i hańba, nie można pozwolić, by wystraszyły się normalne dzieciaki... W rezultacie udaje się, że problemu z przemocą nie ma, a kiedy coś się złego wydarzy, to sprawę się umiejętnie wycisza. 

    Po trzecie [primo ultimo :)] - w Zoo nauczyciele stanowią zgrany zespół, co wielokrotnie już podkreślałam. Wszyscy jak tu uczymy zdajemy sobie sprawę, kto do nas trafia i dlatego nie obwiniamy samych siebie o agresywne zachowania uczniów. To nieprawda, że jeśli ktoś sobie tu nie radzi, to znaczy, że się nie nadaje. Tu KAŻDY czasem sobie nie radzi - więc reszta belfrów jest od tego, żeby pomóc temu, kogo akurat przygniotło. Jeśli ktoś miał trudną sytuację na zajęciach, to siada w pokoju nauczycielskim, a obecni w nim akurat koledzy i koleżanki po fachu "robią mu grupę wsparcia". Czyli: pozwalają się spokojnie wygadać, dopóki nie opadną emocje, a następnie wspólnie zastanawiają się, co z tym fantem zrobić. Każdy pomaga, jak umie. Dla przykładu - świeżo przed feriami spontanicznie pomagałam nauczycielce praktyki zawodowej z 15-letnim stażem pracy w Zoo ładnie zredagować Notatkę Służbową, z którą potem miała iść na policję złożyć zeznania. Umiem ładnie i logicznie pisać, to przynajmniej tak się przydałam...

    W normalnych szkołach niestety często nauczyciele ze sobą rywalizują, podgryzają się nawzajem, a jeden tylko czeka na potknięcia drugiego. W takiej sytuacji każdy udaje, że jest super - a jeśli zdarzy się coś złego, to nikomu nie może się poskarżyć i nie ma do kogo zwrócić się o pomoc. Wie, że jeśli to zrobi, to zostanie w najlepszym razie zlekceważony, a w najgorszym usłyszy tradycyjny komentarz, że powinien poszukać sobie innej pracy.

    

    I wreszcie po czwarte - w Zoo nie pracujemy pod presją osiągania wyników. Małpki trafiają do nas z takimi zaległościami i są tak zdemotywowane w kwestii nauki, że już sam fakt ukończenia przez nich wreszcie szkoły będzie sukcesem pedagogicznym. A jeśli nawet i to się nie uda, to też nikt nauczycielowi głowy nie urwie. Nie muszę się zatem gęsto tłumaczyć przed dyrekcją z każdej wystawionej na semestr czy koniec roku jedynki [co było normą w liceum, w którym zaczynałam pracę] i udowadniać, że to JA zrobiłam wszystko, by delikwent jednak zdał. Nikt mnie nie kontroluje, czy wyrabiam się z materiałem i co udało mi się zrealizować na zajęciach. Prawda jest taka, że robię to, co akurat jestem w stanie i na co pozwala mi sytuacja. Czasem mogę zrealizować normalną lekcję - a czasem muszę odpuścić i po prostu z uczniami pogadać, bo są tak nabuzowani, że zmuszenie ich do zajęcia się Mickiewiczem czy innymi wykresami zdań pojedynczych jest niewykonalne i już.

    Jak to jest w zwyczajnych szkołach, to sami wiecie. Wyścig szczurów, presja czasu, lecimy z materiałem. Szkoła musi być wysoko w rankingu, bo od tego najczęściej zależy ilość dzieciaków - co się przekłada wprost proporcjonalnie na wysokość subwencji oświatowej oraz na etaty dla nauczycieli. Wysokie wyniki na egzaminach zatem to "być, albo nie być". Nieważny rozwój emocjonalny, nieważna więź, nieważna wychowawcza misja szkoły - wyniki, wyniki, WYNIKI!

     Te trzy lata temu nie sądziłam, że tak będę ceniła pracę w Zoo. A jednak... :)