Depresyjny typ

    Moją ostatnią - jak sądzę - tegoroczną wakacyjną uczennicą w szkole językowej jest Węgierka polskiego pochodzenia, Barbara. Polskie pochodzenie w tym wypadku oznacza matkę, więc wydawałoby się, że dziewczyna powinna być co najmniej osłuchana z naszą mową i znać sporo słownictwa. Niestety, nic bardziej mylnego. Zapytana przeze mnie o to stwierdziła, że w domu rodzinnym był zakaz mówienia po polsku z powodu mieszkającej z nimi babci ze strony ojca, Węgierki. Otóż starsza pani kategorycznie nie życzyła sobie, by w domownicy używali polszczyzny, której nie rozumiała i nie zamierzała się jej nauczyć. Tjaa... Nie ma to jak babcia trzęsąca chałupą... W każdym razie Barbara postanowiła opanować polski z powodów zawodowych - pracuje jako tłumaczka tekstów reklamowych i usługowych i najwidoczniej jej biuro ma sporo klientów robiących interesy w naszym kraju.
    Kiedy w zeszłym roku opisywałam Wam Arnolda [mocno neurotycznego matematyka], ktoś w komentarzach napisał, że mam wyjątkowy dar do trafiania na świrów. Wszystko wskazuje na to, że Barbara jest kolejnym potwierdzeniem tej tezy. Może "świr" nie jest najwłaściwszym słowem, ale na pewno nie wszystko jest z dziewczyną w porządku. Wystarczy zresztą na nią spojrzeć - chuda, blada, ziemista cera, "myszowaty" sposób ubierania się. Współgra to niestety z jej osobowością, bo jak sama zresztą przyznała, ma ogromne problemy w nawiązywaniu kontaktów z ludźmi. Jasne, że nie każdy od razu musi być przebojowy i przechodzić przez życie rozpychając się łokciami, ale Barbarze wyraźnie mówienie czy spontaniczne reagowanie sprawia olbrzymią trudność. Na moje oko sprawia wrażenie osoby albo po jakiejś dużej traumie, albo po prostu chorującej na przewlekłą depresję.
    Nie muszę Was chyba przekonywać, że dla mnie - jako dla nauczyciela języka obcego - praca z tego rodzaju uczniem jest szczególnie trudna. Mam z nią zajęcia indywidualne pod hasłem: 'Konwersacje i warsztat fonetyczny". No fajnie, tylko jak prowadzić lekcje polegające na rozmowie z kimś, kto najzwyczajniej w świecie nie lubi rozmawiać? Uprzedziła mnie co prawda, że nawet posługując się swoim ojczystym językiem nie jest zbyt komunikatywna, a tutaj jeszcze na to nakłada się słaba znajomość słownictwa i gramatyki. Robię co mogę, by zajęcia nie zamieniły się w męczarnie polegające na wyciąganiu z uczennicy na siłę odpowiedzi na postawione pytania, ale uwierzcie, po tych 2-3 godzinach spędzonych razem obie wychodzimy wyczerpane.
    Na pierwszym spotkaniu tradycyjnie poprosiłam, żeby opowiedziała mi coś o sobie. Wydukała kilka zdań dotyczących kwestii formalnych i zawodowych, ale kiedy spytałam o zainteresowania, sposoby spędzania wolnego czasu czy to, jaki ma charakter - nastąpiła najpierw krępująca cisza okraszona dość skołowanym wyrazem twarzy, a potem wydukanie kilku nieskładnych zdań. Pomyślałam najpierw, że to kwestia nieznajomości słownictwa. Potem jednak przekonałam się, że za każdym razem, kiedy próbuję skierować rozmowę na 'luźniejsze tematy", albo nie daj Boże poproszę o wypowiedź wymagającą uruchomienia wyobraźni, to Barbara dosłownie się zacina. Jedynym wyjątkiem była dziś sytuacja, kiedy opowiadała mi o swoich dwóch kotach i psie. Oczywiście nie obyło się bez ciągnięcia jej za język [bo jej wypowiedzi nigdy nie są dłuższe, niż 2-3 zdania], ale całkiem sprawnie potrafiła mi opisać ich wygląd, a potem nawet typowe zachowania i zwyczaje. Dla porównania - kiedy na pierwszych zajęciach miała mi scharakteryzować swoją najlepszą przyjaciółkę, to potrafiła jako tako tylko zaprezentować jej fizjonomię, a już sprecyzowanie, co przyjaciółka lubi lub jakie ma cechy charakteru, okazało się wyzwaniem ponad siły biednej Węgierki.
    Krótko mówiąc - muszę przygotowywać dla niej ćwiczenia ściśle zaplanowane, nie wymagające od niej żadnej spontaniczności. Jeśli wie dokładnie, co ma powiedzieć i działa zgodnie z podanym schematem, to jeszcze jakoś to idzie. W momencie, kiedy proszę ją o dodanie czegoś spontanicznie od siebie, zapada krępująca cisza przerywana nerwowym jąkaniem. Dla przykładu - opis obrazka. Owszem, Barbara opowie o tym, co dokładnie widzi [ilu ludzi, jak są ubrani, w jakie kolory, co w danym momencie robią etc.] - ale już pytania w stylu: "Jakie są między nimi relacje? Kim mogą być dla siebie? Co się wydarzyło wcześniej, a co wydarzy się za chwilę?" - rozkładają moją uczennicę na łopatki.
     Muszę też uważać na jeszcze jedną rzecz. Otóż Barbara kompletnie nie radzi sobie z porażką. Zrobiłam jej ćwiczenie na rozumienie ze słuchu, z którym nie do końca umiała sobie poradzić. Wyobraźcie sobie, że mało się nie popłakała! Pech chciał, że następne ćwiczenie - tym razem na rozumienie tekstu pisanego - również sprawiło jej pewną trudność [co było pewnie spowodowane jej roztrzęsieniem]. Przy pierwszym popełnionym błędzie kompletnie się zacięła, a ja zgłupiałam i zupełnie nie wiedziałam, co mam robić. Z jej strony kompletna cisza, bo dziewczyna utknęła na zadaniu i widzę tylko, jak jej szare oczy robią się coraz bardziej okrągłe i szkliste. Usiłowałam jej pomagać, zadawać pytania naprowadzające, ale widziałam coraz wyraźniej, że dostała jakiejś blokady i kompletnie nie rozumie, co do niej mówię. Jako nauczyciel byłam w kropce, bo z jednej strony Barbara koniecznie chciała dokończyć ten przykład [na moją propozycję, byśmy to zostawiły i przeszły dalej, zareagowała nerwowym machaniem rękami na znak, że musi to rozwiązać], a z drugiej strony nie była w stanie tego zrobić, więc coraz bardziej się denerwowała. Ta sytuacja trwała dobre kilka minut, zanim jakoś nad sobą nie zapanowała, a ja wtedy mogłam jeszcze raz, na spokojnie, naprowadzić ją na właściwe rozwiązanie. No koszmarek...
    Zostały mi z nią na szczęście jeszcze dwa spotkania - może jakoś to będzie. Z westchnieniem wspominam lekcje konwersacyjne z Mariną, z którą można było przegadać 3 godziny o czymkolwiek i nawet człowiek nie zauważył, że tyle czasu już minęło. Na zajęciach z Barbarą czuję się jak kat przeprowadzający tortury, co jest o tyle dziwne, że przecież mi - jako oprawcy - ofiara płaci ciężką kasę za to pastwienie się...